ANASAYFA GÜNCEL DÜNYA POLİTİKA EMEK EKONOMİ YAŞAM GENÇLİK KADIN KÜLTÜR-SANAT ETHA ÖZEL ROPORTAJ ÇEVİRİ Et-TV Et-GALERİ ara

Kaçak Gemi Deniz Gezmiş

"...ben Deniz Gezmiş'i gemi sanıyordum. Bu sanının doğal sonucu olarak da polisin denizde dolaşan kaçak bir gemiyi bunca zamandır bulamamış olmasını şaşkınlıkla karşılıyordum."

Etkin Haber Ajansı / 20 Haziran 2017 Salı, 12:59

HABER MERKEZİ- "1969 yılından itibaren devrimci gençlik hareketiyle birlikte Deniz Gezmiş de günlük gazetelerde sık sık yer almaya başlamıştı. Deniz'in adını ilk duyduğum zaman 16 yaşında bir işçiydim ve henüz gazete okumuyordum. O yıllarda Urfa'da sadece bir tane gazete bayisi olması nedeniyle gazeteler çoğunlukla çarpıcı başlıkla öne çıkartılarak, 'yazıyor yazıyor' diye bağıran satıcıların sokakta dolaşmasıyla halka ulaştırılıyordu. Deniz Gezmiş'in aranır duruma düştüğü aylarda burjuva basının birinci sayfalarında o ve arkadaşları hakkında sık sık haberler çıkardı. Satıcılar ellerindeki gazeteleri satabilmek için 'Yazıyor, yazıyor; Deniz Gezmiş'in hala yakalanamadığını yazıyor' diye manşetteki haberleri öne çıkartırlardı. Bu durum birkaç gün üst üste devam edince dikkatimi çekmeye başladı. Kendi kendime 'bu nasıl gemiymiş ki denizde bulunamıyor' diye sormaya, merak etmeye başlamıştım. Anlaşılacağı üzere ben Deniz Gezmiş'i gemi sanıyordum. Bu sanının doğal sonucu olarak da polisin denizde dolaşan kaçak bir gemiyi bunca zamandır bulamamış olmasını şaşkınlıkla karşılıyordum. En sonunda dayanamadım ve merakımı gidermek için cebimdeki üç beş kuruşla gidip gazete aldım. Ve ancak o zaman gerçeği öğrenebildim. Meğer Deniz Gezmiş gemi değil insanmış. Üstelik anarşist ve solcuymuş!"

Bu sözler Mustafa Öner'e ait. Gemi sandığı Deniz Gezmiş'i anlattığı kitabından bir bölüm.

Mustafa Öner'in "Deniz - Devrimcinin İşi Devrim Yapmaktır" kitabı Ceylan Yayınları'ndan çıktı.

Atılım gazetesi yazarlarından Öner, ilk kitabıyla okurla buluşurken, kitabında sadece Deniz Gezmiş'i değil bir dönemi anlatıyor. Menderes dönemi, '68 Hareketi ve DEV-GENÇ'in kuruluşunun yanı sıra, Deniz Gezmiş'in çocukluk ve gençlik yıllarındaki koşulları anlatan Öner, THKO ve Deniz Gezmiş'i pek çok yönüyle kaleme almış. Yine kitapta THKP/C ve TKP/ML-TİKKO'nun kuruluşlarına dair bilgiler de yer alıyor.

DARAĞACI'NDAN FİRAR ETMİŞ DENİZ

Kitabın önsözü, yazar Mukaddes Erdoğdu Çelik'ten. Çelik, "Kaçak Gemi" başlıklı önsözünde, "Bir tarih yazımına dair yazıya böyle başlıklı önsöz yazılmaz herhalde. Fakat başlıktaki ironi beni can evimden vurdu doğrusu. Okuyacağınız kitabın tarihin nasıl olup da bu kadar canlı canlı anlatılabileceğinin de bir göstergesi sayılır bu ironik isimlendirme. Deniz'den bu yana -nüfus istatistiklerinin açıklamasına göre- 250 bin Deniz adlı insanın yaşadığı bir coğrafyada egemen düzenin daracağından 'firar etmiş' Deniz Gezmiş, gerçek ve kaçak değilse ne?" diyor.

"Kaçak Gemi ile Deniz'i tanımadan isimlendirme, doğrusu kitabın yazarı Mustafa Öner'in kendisinin iddia ettiğinin aksine bilgelik tarihine de bir tanık, cahilliğine değil" diyen Çelik, kitaba dair şunları belirtiyor: "Öner'in siyasi dergi ve gazete yazıları, teorik inceleme ve makaleleriyle tanıyan okur çoktur. Yeni olan, Kaçak Gemi'si Deniz Gezmiş'in hayatının peşine düşüp bir kitaba konu yapmasıdır.

Bu bağlamda ne yapmış Mustafa Öner? Şunu yapmış; mekansal sınırlarının elverdiği ölçüde kitapların, yazılmış/anlatılmış anıların, serüven hikayelerinin peşine düşmüş. Okumuş ve bir kitap-yazı kazıcısı olmuş. Karşılaştırmalar yapmış, tarihe mal olmuş devrimci hareketin eylemi ve sözünün gücünü araştırmış. Bu tarihin yaratıcılarının yaşam öykülerini de kuyu değil arkeolojik kazıcılar gibi kazmış; bulduğu bütün materyallerden esasen özsel olanı süzmüş, kurduğu çıtaya bir bina inşa eder gibi yeniden yerleştirmiş! İyi bir kurguyla yürümüş, ilgiyi dağıtmadan okunmasını sağlayan dil ve üslup özellikleriyle bezemiş. Ortaya çok canlı sözlünün yazılmış tarihinin yeni bir bakış açısı ve ruhuyla yeniden yazımı çıkmış. Tabi doğal olarak en başta Kaçak Gemi Deniz Gezmiş; idam sehpasından gerçekten de firar ettiğini kanıtlarcasına canlı kanlı bir insan, bir isyancı ve 'imkansızı isteyen' cüretkar '71 devrim kuşağının bir lideri çıkmış."

Kitabın ikinci önemli özelliğini "Mustafa Öner'in kalemini cinsiyet bakış açısı, kadın devrimi bilinci ve gerçekliği ışığında kullanmaya çalışmasıdır" olarak tanımlayan Çelik, kitaptan en çok genç kuşakların yararlanacağını belirterek, şöyle devam ediyor: "Onlar 'dün-bugün-yarın' bağlantısında kesintisiz devrimcilik koşusunun şair Can Yücel'in adlandırmasıyla 'ilk yüz metre'sini koşanların yarattıklarına 45 yıllık bir deneyim havuzundan bakma şansı bulacaklar. Bu arada 'yaşlıların' da daha derin düşüncelere dalacaklarını ummaktayım."

MUSTAFA ÖNER KİMDİR?

Urfa'da doğan Mustafa Öner, genç bir işçiyken "kaçak gemi" sandığı Deniz Gezmiş'i önce gazetelerde, sonra bir sohbet ortamında devrimcilerden dinler. Denizlerin idam edildiği gün Isparta'da zorunlu askerliğini yapmaktadır. İlerleyen yıllarda devrimci mücadele ile tanışan Öner, 12 Eylül darbesini hapishanede karşılar. 7 yıllık bu ilk tutukluluğunun ardından 1990'ların başında yeniden hapishaneye girer. Son olarak 2008 yılında tutuklanır ve halen İzmir Kırıklar F Tipi Hapishanesi'nde hükümlü bulunmaktadır.