ANASAYFA GÜNCEL DÜNYA POLİTİKA EMEK EKONOMİ YAŞAM GENÇLİK KADIN KÜLTÜR-SANAT ETHA ÖZEL ROPORTAJ ÇEVİRİ Et-TV Et-GALERİ ara

İşsizlere referandum öncesi iş vaadi - Fehmi Çapan

İşsizlik "istihdam seferberliği'yle çözümlenemez. Ekonomik durgunluğun sürdüğü üretimin gerilediği, ekonominin durgunluktan krize ve siyasi krizin derinleştiği bir durumda yeni istihdam alanlarının yaratılamadığı koşullarda hayali kampanyaların işsizliği önleme hükmü yok. Siyasi iktidar "istihdam seferberliği"yle umut pazarlamakta referandumda oy devşirmek istemektedir.

Etkin Haber Ajansı / 14 Mart 2017 Salı, 08:30

FEHMİ ÇAPAN- İşsizlik, sürekli büyüyerek son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Diğer tarafta referandum öngününde iktidar, medyayla birlikte "istihdam seferberliği" başlattı. Sermaye kurumları da iktidardan aldıkları teşvikle bu seferberliğe şimdilik kerhen destek vermekte. Peki, tam bir şova dönüştürülen "seferberlik" işsizlere merhem olabilir mi?

2016 kasım dönemi işsizlik verileri de beklendiği gibi yüksek çıktı. TÜİK'in açıkladığı Kasım dönemi verilerinde son bir yılda işsizler ordusuna 590 bin yeni işsiz katılmış. Böylece, resmi olarak işsiz sayısı 3 milyon 715 kişiyle son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaşmış durumda. Böylece, işsizlik oranı da bir önceki yıla göre yüzde 1,6 artışla yüzde 12,1'e çıktı. Tarım dışı işsizlik oranı ise yüzde 12,4'ten yüzde 14,3'e tırmandı. Genç nüfusta (15-24 yaş) ise işsizlik oranı çok daha yüksek, yüzde 19,12'den yüzde 22,6'ya yükseldi. Resmi rakamlarda dahi işsizliğin büyüklüğü gizlenemeyecek durumda.

Resmi verilerle gizlenen işsizlik gerçekte çok daha yüksek. Gerçek ya da geniş tanımlı işsizlik (son üç aydır iş arayanlar, çaresizler, çalışacak durumda olup da iş bulamadığı için iş aramaktan vazgeçenler) ve umutsuzlar (iş bulma umudunu yitirmiş olanlar) Kasım-2015'te 5 milyon 978 iken Kasım-2016'da 6 milyon 611 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsizlik 633 bin kişi artarak yüzde 20'yi gördü. Genç işsizlik ise 2015 Kasım'ından yüzde 3,5 artış göstererek 2016 Kasım'ında yüzde 22,6'ya yükseldi. İktidar dar tanımlı işsizlik son üç ayda iş aramak için herhangi bir kuruma müracaat edenler) verilerini kullanarak gerçek işsizliği ezilenlerden, emekçilerden gizlemektedir. Ancak dar tanımlı işsizlik verilerinin yüksek çıkması da referandum öncesinde iktidarı zorlamaktadır. "İstihdam seferberliği" de bu gelişiminin ürünüdür.

Neoliberal programın uygulayıcısı olan iktidar işçi ve emekçilerin çıkarlarını düşünerek politika oluşturmaz. Sermayenin ve iktidarın çıkarları ve ihtiyaçları doğrultusunda politikaları hayata geçirerek iktidarını sürdürdü.

15 yıllık AKP hükümetleri ve iktidarı döneminde işsizliği azaltarak istihdamı artıracak politikalar oluşturulmadı. Arada gelgitler yaşansa da işsizlik sürekli büyüyen bir seyir izledi. AKP hükümetleri döneminde dar tanımlı işsizlik oranlarına baktığımızda bu daha rahat görülür.

Bu tablo da göstermektedir ki, en büyük işsizlik oranı AKP hükümetleri döneminde oluştu. İşsizlerin çıkarlarını, istihdamını öngören politikalar izlemedi. Tam tersine, işçi ve emekçilerin kazanılmış haklarına saldırarak güvencesizliği yaygınlaştırdı. İşçi ve emekçilerin koşullarını ağırlaştırdı.

İktidarı boyunca işsizliği önlemek için herhangi bir politika oluşturamayan AKP'nin bugün işsizlere olan 'sevgisi' nereden gelmekte? Dün işsizliği geriletmek için bir çaba içinde olmayan iktidar bugün özellikle de referandum öngününde işsizleri hatırlamasının işsizleri düşünmekle, işçi ve emekçilerin çıkarlarını gözetmekle bir ilgisi yok. Tıpkı, 1 Kasım seçimleri öncesi asgari ücret vaadi ve sonrasında da bu ücretin iç edilmesi gibi. Dün olduğu gibi bugün de iktidar kendi çıkarlarını düşünerek hareket etmekte. 6,5 milyonu bulan işsiz de iş bulma umudu yaratması aileleriyle birlikte 13-15 milyon birlikte düşünüldüğünde ve bunların referandumda oya tahvil edilmesi işsizlere olan ilgiyi açıklar.

Ekonomik durgunluğun yaşandığı, üretimde önemli daralmanın olduğu hatta iflasların yaşandığı bu koşullarda patronlar bu seferberliğe nasıl ikna edildi? İşsizleri istihdam edecek patronlara kaynak aktarılarak masrafları karşılanacak. Patron, sigorta primlerinden, gelir ve damga vergisinden muaf tutulacak. Patron, istihdam ettiği işçi karşılığında toplam 773 lira teşvik alacak. Kısaca, istihdam edilecek işsizin faturasını patron üstlenmeyecek.

Ekonomik krizin işaretlerinin ortaya çıktığı koşullarda devlet de bu masrafları üstlenmeyeceğine göre tahmin edileceği gibi kaynak işsizlik fonu oldu. Böylece, sermaye ve iktidar bir taşla iki kuş vuracak. İktidar oya, patron da 'bedava' çalıştıracak işçiye sahip olacak. Faturayı da işçi ve işsiz ödeyecek. "İstihdam seferberliği"yle işsizler fonu patronlara peşkeş çekilmekte.

İşsizler fonu, işten çıkarılmış işçiler için kurulmuş bir fon. Ancak bu fondan işsizlerin çok küçük bölümü yararlanabilmiş. Fonda şu ana kadar 104 milyar lira birikmesine karşın işsizlere 2002'den bu yana paranın 13-14 milyarı ödendi. Fonda işsize ödenen en düşük maaş 711 lira en yüksek ise 1421 lira. Ancak hem ödeme süresi kısa hem maaş çok düşük. Hem de ödeme yapılanması gereken işsizlik kriterinin kapsamı dar ve koşulları da olabildiğince ağır. Fonda biriken para, işsizler hariç her durumda patronların ve hükümetin bazı politikalarının hizmetine sunulmaktadır. Bugün de işsizlik fonunda biriken para iktidarın ve patronların çıkarları için talan ediliyor. Bu uygulamalarla yarın ortada bir fon kalmayacak.

İşsizlik "istihdam seferberliği'yle çözümlenemez. Ekonomik durgunluğun sürdüğü üretimin gerilediği, ekonominin durgunluktan krize ve siyasi krizin derinleştiği bir durumda yeni istihdam alanlarının yaratılamadığı koşullarda hayali kampanyaların işsizliği önleme hükmü yok. Kapitalist sistemi durgunluktan, krizden kurtarma olanağı bulamamaktadır. Siyasi iktidarın uyguladığı ekonomik politika bu krizi daha büyütmektedir. Bu ortamda bırakalım işsizlere istihdam olanağı sağlamayı hazır çalışanların işsiz kalmasını engellemenin olanakları daralmakta.

Siyasi iktidar "istihdam seferberliği"yle umut pazarlamakta referandumda oy devşirmek istemektedir. İşsizler oylarıyla bu oyunu bozabilir.

AKP hükümetleri döneminde işsizlik oranı (15-65 yaşları arası)
Yıllar Yüzde
2000 6,5
2001 8,4
2002 10,3
2003 10,5
2004 10,3
2005 10,6*
2006 10,2
2007 10,3
2008 11,0
2009 14,0
2010 11,9
2011 9,8
2012 9,2
2013 9,7
2014 10,4**
2015 10,5
2016 12,1***

Kaynak:
* AKP'li yıllarda Emeğin Durumu-Bağımsız Sosyalist Bilimciler
Yordam Kitap-TÜİK Hane Hakkı İşgücü İstatistikleri-2000-2013 yılları
** 2014-2016 yılları arası Cumhuriyet Gazetesi 16.02.2017
*** 2016 A.g.g-17.02.2017 Kasım ayı